Daha Çok Var, Biri de Sizin İçin!
Yazdır  Resim gizle  Yazıları büyüt  Yazıları küçült

Saimbeyli, ünlü Alman kelebek bilimcisi Sigbert Wagener´e göre Türkiye´de 10 önemli kelebek alanın üst sıralarında bulunan nadir yerlerden biridir.  Saimbeyli’de şu ana kadar 11’i endemik ve 15’i nadir tür olmak üzere daha önceki yıllarda gerçekleştirilen gözlemlerde 125 kelebek türü kayıt altına alınmış ve bilimsel eserlerde yayınlanmıştır.  Kelebek tür çeşitliliği açısından önemli zenginliğe sahip Saimbeyli’de günümüze kadar, başta Alman ve Fransız kelebek bilimcileri ve araştırmacıları tarafından gözlem ve incelemelerde bulunulmuştur.

 

Saimbeyli’de ilk gözlemler, 1875–1897 yılları arasında Güney, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da örnek toplamak üzere görevlendirilen J. J. Manisadjian tarafından 1885 yılında yapılmıştır. Manisadjian, ünlü Alman böcekbilimci ve doğa tarihi tüccarı olan Otto Staudinger’in 1800’lü yılların sonuna doğru dünyanın her köşesine örnekler toplamak üzere görevlendirdiği 20 civarında elemanından biridir. Manisadjian toplanan örnekler  Almanya’da Zoologische Staatssammlung München (Münih Eyalet Zooloji Koleksiyonu) veya kısaca ZSSM’de saklanmaktadır. Bir bölümü ise Zoologisches Museum der Humboldt Universität zu Berlin (Humboldt Üniversitesi Zooloji Müzesi) ya da kısa adıyla ZMHB’de bulunmaktadır.  

 

Saimbeyli, 1900’lü yıllarda da sürekli olarak Alman, İngiliz ve Fransız kelebek bilimcilerin yoğun ilgilendiği ve çalıştığı alanlardan biri olmuştur. Saimbeyli’ye çok sık yolu düşenlerden birisi Hollandalı Harry van Oorschot’tur. Saimbeyli’yi 1980’li yıllarda 3 kez ziyaret eden van Oorschot Saimbeyli’den kelebek örnekleri toplamıştır. Van Oorschot ve arkadaşları 1991 yılındaki gözlemlerinde Saimbeyli’nin endemik kelebeği Saimbeyli Mavisi’ni (Polyommatus theresiae) keşfederek 1992 yılında yapmış oldukları yayınla (Schurian, van Oorschot & van den Brink, 1992) [2]  dünyaya duyurmuşlardır. Bugün, Saimbeyli’de kelebek eksenli ekoturizme giden yolu açan bu keşifleri ve çalışmaları için Schurian ve arkadaşlarına müteşekkiriz.

 

Son 10 yılda İnternet’in yaygınlaşması, Bilgi ve İletişim Teknolojilerinde kaydedilen gelişme ve ilerlemeler Türkiye’de amatör fotoğrafçı sayısında artışa yol açmıştır. Kelebek fotoğrafçılığı ile ilgilenen kişiler zamanla çeşitli kelebek fotoğrafçılığı üzerine İnternet siteleri kurmuşlar ve bir araya gelmeye başlamışlardır. Böylece oluşan grupla zamanla birlikte arazi çalışmalarında bulunmaya başlamışlar ve fotoğrafçılık yanında gözlemler de yapmaya başlamışlardır.

 

Bunlardan biri olan AdaMerOs Kelebek Türkiye[1] – Türkiye Kelebek Gözlemcileri ve Fotoğrafçılığı Topluluğu üyelerinden oluşan amatör gözlemciler tarafından Saimbeyli’de yapılan arazi çalışmalarında tür sayısının 160 civarında olduğu tahmin edilmiştir. Örneğin, Saimbeyli’de 2012 yılında kaydedilen Maraş mavisi (Polyommatus maraschi) Cebeci ve arkadaşları (2013) tarafından Adana ili için ilk kayıt olarak yayınlanmıştır[3]. Buna ek olarak, AdaMerOs Kelebek Türkiye kelebek gözlemcilerince kaydedilen daha onlarcası da bulunuyor. Örneğin, Anadolu şehzadesi (Thaleropis ionia), Yalancı Esmerperi (Hyponephele lycaonoides), Çokgözlü Balkanmavisi (Aricia anteros), Hatay´ın Çokgözlü Güzelmavisi (Polyommatus antiochenus), Anadolu Esmergözü (Plebejus modicus), Güzel inci (Argynnis aglaja) ve diğerleri de Saimbeyli’de önceki kayıtlarda bulunmayan ve AdaMerOs’ta [1] yayınlanan türler arasında yer almaktadır.

 

Türk kelebek gözlemcilerinin arazi çalışmaları son yıllarda çeşitli keşiflerle bizleri mutlu etmeye başlamış ve gurur duyduğumuz sonuçlar alınmaya başlamıştır. Osmaniyeli kelebek gözlemcisi Ali Bali arkadaşımızın 2015 yazında Andırın’da kaydettiği yeni kelebek türü, Ali Bali’nin Çokgözlüsü (Polyommatus (Agrodiaetus) alibalii Carbonell 2015) adıyla literatürde yerini almış bulunuyor. Saimbeyli’nin hemen yanı başında, güneydoğusunda bulunan Andırın’da keşfedilen Ali Bali’nin Çokgözlüsü kelebeği hakkında National Geographic Türkiye’de yayınlanan makalede[4] Ali Bali:

 

“Çok mutlu oldum. Rüyam gerçek oldu. Ben hâlâ ülkemizde gizli saklı birçok türün keşfedilmeyi beklediğine inanıyorum ve ömrüm yettiğince de onların peşinde olacağım.” diyor.

 

Ali Bali arkadaşımızın da dediği gibi Torosların tepesinde hâlâ keşfedilecek daha nice, onlarca adsız kelebek türü uçmakta. Saimbeyli ve civarı bu nedenle Schurian ve arkadaşları gibi, Ali Bali gibi sizin de adınızı sonsuza dek yaşatmanız, kendi adınızla anılan bir kelebeği keşfetmeniz için fırsatlar sunuyor.

 

Saimbeyli sizi kendi kelebeğinizi keşfetmeye davet ediyor. Daha çok tür var, kim bilir belki özel biri de sizin onu görmenizi bekliyordur…

 

Kaynaklar

 

[1] ADAMEROS, AdaMeros Kelebek Türkiye – Türkiye Kelebek Gözlemcileri ve Fotoğrafçıları Topluluğu. http://www.adameros.org

 

[2] SCHURIAN, K.G., H. VAN OORSCHOT & H. VAN DEN BRINK, 1992. Polyommatus (Agrodiaetus) poseidon (H.-S.) und Polyommatus (Agrodiaetus) theresiae sp. nov. aus der Türkei (Lepidoptera: Lycaenidae). - Nachr. ent. Ver. Apollo, N.F. 12 (4): 217-232. 1 Farbtaf., 2 Abb.

 

[3] CEBECİ, Z., ATAY, A., SARIGÜL, T., SALKUTLU, S., ÇELİK, M. & İŞLEK, İ. (2013). Maraş Mavisi (Polyommatus (Agrodiaetus) maraschi) (Lycaenidae: Lepidoptera)’ninAdana İli İçin İlk Kaydı, Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi / The Black Sea Journal of Sciences 3(8):21-26.  http://kfbd.giresun.edu.tr/fileadmin/user_upload/2013_ilkbahar/3.pdf 

 

[4] ÇİÇEK, G., BALİ, A., 2016. Türkiye´de Yeni Bir Kelebek Türü Bulundu.  National Geographic Türkiye (14.1.2016). http://www.nationalgeographic.com.tr/makale/turkiye´de-yeni-bir-kelebek-turu-bulundu/2709